Bank komórek macierzystych

Komórki macierzyste

Komórki macierzyste są to komórki, które mogą przekształcać się w wszystkie typy komórek budujących organizm. Ich drugą bardzo ważną właściwością jest zdolność do ciągłych podziałów.

Podział komórek macierzystych:
Komórki macierzyste w ciągu swojego rozwoju stopniowo zatracają zdolność do różnicowania, tj. przekształcania się w różne typy komórek budujących organizm. Pierwotne komórki macierzyste mają szeroki wachlarz możliwości, dojrzałe mogą różnicować się tylko w jeden rodzaj komórek.
Ze względu na zdolność do różnicowania komórki macierzyste dzielą się na:

• totipotencjalne (totipotentne) - mogą różnicować się do każdego typu komórek danego organizmu, jest to komórka powstała w wyniku zapłodnienia - zygota, lub komórki blastuli do stadium kilku blastomerów, komórki totipotencjalne są zdolne do wykształcenia całego organizmu, są najbardziej pierwotnymi komórkami,


• pluripotenjalne (pluripotentne) - mogą dać początek każdemu typowi komórek różnicując się do każdego z trzech listków zarodkowych: mezodermy, ektodermy i endodermy, nie mogą jedynie już przekształcić się z powrotem w komórki totipotencjalne,


• multipotencjalne (multipotentne) - mogą przekształcać się w we wszystkie typy komórek w obrębie danego listka zarodkowego, np. w obrębie mezodermy mogą dać początek komórkom szpiku, krwi lub mięśni, do tej grupy należą komórki macierzyste, których źródłem jest krew pępowinowa,


• unipotencjalne (unipotentne) - różnicują się tylko do jednego typu komórek dojrzałych, jednak w przeciwieństwie do nich posiadają zdolność do podziałów, są to np. komórki warstwy ziarnistej naskórka regenerujące naskórek (keratynocyty).

Źródło pochodzenia:
Ze względu na źródło pochodzenia Komórki macierzyste dzielą się na:

• embrionalne (zarodkowe) - pochodzące z zarodków, do doświadczeń wyprowadzane z węzła zarodkowego blastocysty, są komórkami toti- lub pluripotencjalnymi, mogą się przekształcać we wszystkie typy komórek organizmu,


• płodowe - mogą być pobierane z krwi pępowinowej, są one multipotencjalne,


• somatyczne (dojrzałe, dorosłe) - znajdują się w narządach dorosłych organizmów, odpowiedzialne są za ich regenerację, są to komórki unipotencjalne, mogą się przekształcać w komórki narządów z których pochodzą.

Krew pępowinowa

Krew pępowinowa jest to krew noworodka pozostająca w pępowinie i łożysku po przecięciu pępowiny podczas porodu. Krew pępowinowa zawiera komórki macierzyste krwiotwórcze (stem cells), które mogą zastąpić szpik kostny. Stwarza to możliwość użycia ich do leczenia chorób nowotworowych szpiku - tej części naszego organizmu, która odpowiedzialna jest za wytwarzanie wszystkich typów komórek krwi.

Krew pępowinowa to jedne źródło komórek macierzystych, które nie wymaga stosowania metod inwazyjnych. Także nie stwarza problemów etycznych. W przypadku nie pobierania krwi łożysko i pępowina je zawierające są po prostu utylizowane. Komórki macierzyste krwi pępowinowej (stem cells) cechują się dużymi właściwościami proliferacji (podziałów) już po przeszczepie szpiku, w organizmie biorcy.